گزارش راه

ما ابتدا پنج نفر بودیم (امید بلاغتی، سعید رشتیان، پیروز کلانتری، شمیم مستقیمی و زهرا ملوکی). در میانه‌ی این دوره زهرا به دلایلی ناچار بود از ما جدا شود. بابت حضور و فعالیت دلچسبش از او ممنونیم و اوقات خوب برایش می‌خواهیم.

اما این پروژه چه بود و چه هست؟ جدا از توضیح آن در بخش “درباره ما”، به گمانمان هیچ چیز بهتر از عبارتی که در صفحه‌‌ی اول سایت می‌بینید و در معرفی سایت مدام مطرحش می‌کنیم، کامل و جامع نباشد:

«زندگی ایرانی؛ گزارش‌ها و خوانش‌ها».

در این گزارش‌ها و خوانش‌ها تکلیف چند چیز روشن است. ما در پی دریافت، فهم، توضیح و تبیین زندگی ایرانی هستیم، منتها از دریچه‌ی فیلم‌های مستند ایرانی. مدیوم هنری‌ای که گمان می‌کنیم در تمام تاریخچه‌ی حیاتش نسبت به زندگی ایرانی حساس و درگیر آن بوده‌ است.

اما آن تکه‌ی دوم عبارت مهم پروژه‌ی ما – گزارش‌ها و خوانش‌ها – تنها از دل فیلم‌های مستند ایرانی متولد نخواهد شد. ما دبیران این پروژه سال‌ها در کشاکش‌های ذهنی‌مان دغدغه‌ای مشترک داشتیم که اینجا قرار است تجربه شود و به اجرا دربیاید: تماشا، همراهی و درگیر شدن با فیلم مستند از دریچه‌‌ی نگاه نویسندگانی که در فضاهای متنوع حرفه‌ای یا شخصی و با دلمشغولی‌های خاص خود می‌نویسند و با مخاطبانی در ارتباطند. نویسندگانی که الزاما نه مستندسازند، نه منتقد یا خوره‌ی فیلم و نه حتی در شکل حرفه‌ای درگیر با سینما. می‌خواستیم کسانی عمدتا خارج از حوزه‌ی محدود خود سینما و فیلم مستند و نقد فیلم در این پروژه همراهمان باشند.

امیدواریم اتصال حرفه‌ای یا شخصی نویسندگانی متفاوت با فیلم‌های پروژه، موجب خوانش‌های متنوعی از این فیلم‌ها بشود و جلوه‌ای دیگر از زندگی ایرانی را در فضای این متن‌ها به جریان درآورد. شاید هم این شکل همراهی، افق‌های تازه‌ای را پیش روی مخاطب پیگیر فیلم مستند بگشاید یا کسانی را که علاقه‌مند به متن و نظر این نویسنده‌ها یا موضوع‌های پروژه‌ی ما هستند، به فیلم مستند علاقه‌مند کند.

هر فصل یک پرونده داریم با موضوعی مشخص و ده تا پانزده فیلم مستند، و نویسنده‌ها می‌توانند در باره‌ی یک فیلم، یا فضایی از یک مجموعه فیلم بنویسند. حداقل یک نوشته؛ یا بیشتر.

ما ابتدا بیش از صد فیلم سینمای مستندمان را که زندگی ایرانی را در کشاکش و مواجهه‌ی فعال دیده بودند مشخص کردیم (در مسیر فعالیتمان می‌توان به این فیلم‌ها افزود) و بر اساس این مجموعه فیلم‌ به دسته‌بندی موضوع‌های فصل‌ها و فیلم‌های هر فصل رسیدیم. شروع کار پروژه را با موضوع “جوانی” شروع کرده‌ایم، چرا که بر این تصوریم هر نویسنده‌ای با گذشته‌ یا حال جوان پرکشاکشی روبرو بوده یا هست و این موضوع بستر مناسبی برای درگیر شدن او با فیلم‌ها فراهم می‌کند. این هم هست که جوان‌‌ها و جوانی، نیروی اصلی حرکت جامعه‌ی ایران و سینمای مستند امروز ما هستند.

در روند پیشبرد کار ابتدا یازده فیلم مستند را با موضوع جوانی انتخاب کردیم. بدون شک این انتخاب‌ها مرتبط است با نگاه، سلیقه و نظر جمع ما و ممکن است گروهی دیگر با همین موضوع به انتخاب‌های متفاوتی برسند. بعد از انتخاب فیلم‌ها، فهرستی از نویسندگان مورد نظرمان را تهیه کردیم. خوشبختانه به گروه بزرگی از نویسندگان رسیدیم که در ادامه‌ی راه به جمع آن‌ها خواهیم افزود. هر کدام از دبیران این پروژه با گروهی از این نویسندگان مرتبط شد و ایده‌ی پروژه را با تک تک آنان در میان گذاشتیم. سپس با دوستان گرداننده‌ی سایت “هاشور”، که بر ارائه‌ی فیلم‌ مستند متمرکز است، وارد رابطه شدیم و در فضایی که این دوستان فراهم کردند، با رضایت فیلمسازها فیلم‌ها را به نویسنده‌ها رساندیم. این امید را هم داریم که با گشایش سایت، به‌تدریج امکان وصل شدن مخاطبان سایت ما به سایت هاشور و تماشای فیلم‌های پروژه در این سایت نیز فراهم شود.

در فرصتی که امور تدارک سایت پیش می‌رفت، نوشته‌های نیمی از نویسندگان آماده شد و خوشبخت و خوشحالیم که بسیاری از نوشته‌ها، با همه‌ی تنوع و تفاوت نگاه‌ها، بسیار نزدیک به آن‌ چیزی است که در تعریف این پروژه به آن اندیشیده بودیم. تعدادی از نویسندگان قول همکاری در فصل دوم به بعد را داده‌اند، که امیدواریم در همین فصل هم همراهمان شوند و بعضی‌شان هم هنوز ننوشته‌اند، که پیگیریم در فرصت انتشار متن‌های موجود، آن‌ها هم به نویسند‌ه‌های دیگر و مخاطبان سایت بپیوندند. در بخش نویسندگان سایت می‌توانید نام این عزیزان را ببینید.

کدام فکر و ایده‌ی تازه است که در مسیر کامل‌تر نشود؟ نسبت به کامل‌تر کردن، ایجاد تغییر و توسعه‌ی این ایده، هم منعطفیم، هم نیازمند مشورت و همفکری شما.

این شما و این اولین پرونده‌ی پروژه‌ی زندگی ایرانی، “جوانی”.


فیلم‌های این پرونده:


آقایان پرنده / رضا بهرامی‎‌نژاد
آقای بیکار / علی همراز
پاستای ایرانی / وحید صداقت
در پوست خود نمی‌گنجیم / محمد شیروانی
زندگی همین است / پیروز کلانتری
ساز مخالف / مجتبی میرتهماسب
سلاطین خیابان‌ها / زینب تبریزی، پالیز خوشدل
شمارش معکوس / خاطره حناچی
فریاد رو به باد / عطا مهراد، سیاوش جمالی
متهمین دایره‌ی بیستم /حسام اسلامی
هفده‌ ساله‌ها / عطیه عطارزاده، اصلان شاه‌ابراهیمی

فصل اول
جوانی

فیلم‌های این پرونده:

آقایان پرنده / رضا بهرامی‎‌نژاد

آقای بیکار / علی همراز

پاستای ایرانی / وحید صداقت

در پوست خود نمی‌گنجیم / محمد شیروانی

زندگی همین است / پیروز کلانتری

ساز مخالف / مجتبی میرتهماسب

سلاطین خیابان‌ها / زینب تبریزی، پالیز خوشدل

شمارش معکوس / خاطره حناچی

فریاد رو به باد / عطا مهراد، سیاوش جمالی

متهمین دایره‌ی بیستم /حسام اسلامی

هفده‌ ساله‌ها / عطیه عطارزاده، اصلان شاه‌ابراهیمی